Khám Phá Nghệ Thuật Thư Pháp Ả Rập Tại Tunisia

Những Dấu Ấn Trên Giấy

Hành trình của mình bắt đầu khi tiếng bút lông cọ xát trên giấy, tạo ra âm thanh squeak vui tai. "Làm lại đi", giọng nói ấm áp của thầy khuyến khích. Chỉ cần một vài lần nữa thôi, mình sẽ có một dấu mực nâu vừa đủ kích thước và hình dạng để viết tên mình bằng thư pháp Ả Rập.

Mình đang đứng trong một ngôi nhà truyền thống ở khu phố cổ Medina của Tunis, thủ đô Tunisia, nơi mình học về nghệ thuật thư pháp Ả Rập từ thầy Hamza Chebbi, một họa sĩ trẻ tuổi hiền lành và đầy đam mê. Mình đã viết cả đời nhưng chưa bao giờ được coi là có chữ viết đẹp. Nhưng thư pháp luôn khiến mình bị cuốn hút bởi sự duyên dáng và tinh tế của nó.

Kết Nối Với Di Sản

Mình là kiểu người vẫn thích gửi những bưu thiếp thực sự về nhà. Những ngày tháng viết thư, dành thời gian cho từng chữ cái, đối với mình thật lãng mạn. Nhưng ở Canada, việc viết tay đang dần trở thành một nghệ thuật bị lãng quên.

Tại Tunisia, nơi thư pháp Ả Rập có lịch sử hàng thế kỷ, mình nhận ra rằng những nghệ nhân như Hamza vẫn đang giữ gìn nét đẹp này. Trong chuyến đi Premium Tunisia cùng Intrepid, mình thấy thư pháp ở khắp mọi nơi, từ những ngôi đền đến bảo tàng và thậm chí là những bức tường đường phố với kiểu thư pháp hiện đại gọi là 'calligrafitti'.

Những Công Cụ Nghệ Nhân

Trên bàn, Hamza bày ra các dụng cụ của mình: những lọ mực nhỏ được làm từ sợi tơ tằm – dễ chuyển tả và nhanh khô. Chúng mình dùng mực nâu, màu yêu thích của thầy. Có cả chồng bút làm từ tre, handmade. Khi thầy đưa cho mình một chiếc, mình cảm thấy hơi lo lắng, nó giống như đũa hơn là bút.

Hamza giúp mình điều chỉnh góc bút cho đúng. Khi mực chạm vào giấy trắng, mình bắt đầu tìm thấy dòng chảy trong từng nét chữ, tiếng cười hòa quyện với sự khiêm tốn trong từng thử nghiệm.

Di sản Văn Hóa Được Công Nhận

Bây giờ nói về thư pháp Ả Rập, Hamza cho biết có tới 47 phong cách khác nhau. Anh mở sổ tay cho mình xem những mẫu chữ viết đẹp với các kiểu như Kufic, Thuluth và Diwani. Hamza đã bắt đầu với phong cách Diwani khi còn là sinh viên mỹ thuật tại Nabeul, cách Tunis khoảng 70 km.

“Khi còn nhỏ, mình luôn thích vẽ và phác thảo. Khi biết có thể dùng thư pháp không chỉ để viết, mà còn để tạo ra các bức tranh nghệ thuật, mình đã yêu thích nó,” Hamza chia sẻ.

Sự Kết Hợp Giữa Truyền Thống Và Hiện Đại

Thư pháp Ả Rập bắt nguồn từ việc ghi chép các văn bản quan trọng, chẳng hạn như Kinh Qur'an. Thời gian trôi qua, các nghệ sĩ đã phát triển phong cách mới và sáng tạo các họa tiết để áp dụng trong nhiều loại hình nghệ thuật. Giờ đây, một nghệ nhân tài năng có thể kiếm sống từ việc tạo ra logo, biển hiệu hay thiệp cưới.

Khi hỏi Hamza về việc dạy thư pháp cho thanh thiếu niên trong trường học, mình ngạc nhiên khi biết rằng nó không được giảng dạy. Anh đang cố gắng thay đổi điều này bằng cách phát triển chương trình cho trường tiểu học.

Những Câu Chuyện Qua Thư Pháp

Thư pháp Ả Rập không chỉ đơn thuần là chữ viết mà còn là sự kết nối. Hamza nói rằng không cần biết đọc để cảm nhận được nó. Khi chúng mình làm bài tập trong lớp, chúng mình đã nói về nghệ thuật, và mình nhận ra rằng thư pháp được thực hành ở nhiều quốc gia như Morocco, Lebanon, Ai Cập và UAE, nhưng Tunisia lại là nơi sản sinh ra nhiều nghệ nhân nổi tiếng.

Mình đã thấy thư pháp trong nghệ thuật và kiến trúc từ rất lâu, nhưng chưa bao giờ có cơ hội tìm hiểu sâu sắc về ngôn ngữ hình ảnh này cho đến khi có mặt ở Tunisia.

Cảm Nhận Một Văn Hóa Đầy Đam Mê

Khi rời khỏi ngôi nhà, mình cảm thấy một niềm tự hào nhỏ khi viết tên mình bằng thư pháp Ả Rập, mặc dù nó không hoàn hảo nhưng mình thấy đẹp. Sau đó, mình gặp một tác phẩm calligrafitti trên một bức tường xây dựng, nhận ra rằng bài học không chỉ mang đến cho mình một kỹ năng mới mà còn mở ra cánh cửa tìm hiểu văn hóa Tunisia.

Và khi nhóm mình đến Kairouan, mình nhớ lại bài học về phong cách Kairouani dùng cho các văn bản tôn giáo. Trong Bảo tàng Bardo ở Tunis, khi nhìn thấy những trang từ Kinh Qur'an nổi tiếng thế kỷ thứ 9, mình cảm nhận được niềm tự hào của người Tunisia khi trưng bày nó.

Trên những con phố ven biển của Sidi Bou Said, mình khám phá những tác phẩm nghệ thuật đường phố, nơi thư pháp thể hiện những cảm xúc công cộng. Mặc dù không đọc được nhưng mình hiểu rằng, trong một đất nước với bề dày lịch sử như Tunisia, câu chuyện vẫn đang tiếp tục được viết ra.

Bài viết tham khảo từ nguồn: Intrepid Travel